Αυτές τις ημέρες προβάλλεται η ταινία του Πολωνού σκηνοθέτη Α. Βάιντα ΚΑΤΥΝ , η ιστορία δολοφονίας –σφαγής χιλιάδων αξιωματικών του Πολωνικού στρατού. Ο ίδιος ο Αντρ. Βάιντα είναι γιος δολοφονημένου αξιωματικού στο ΚΑΤΥΝ.
Η ταινία από τη δημιουργία της τόσο πριν αλλά και μετά ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από το ΚΚΕ στην Ελλάδα. Την ίδια θύελλα είχε ξεσηκώσει και η άλλη του ταινία, τέλη της δεκαετίας του 70 νομίζω, «Ο άνθρωπος από μάρμαρο» που στηλίτευε τα επιτεύγματα του ανύπαρκτου σοσιαλισμού και τότε πέσαμε να τον φάμε....Αλλά αποδείχθηκε ότι και τότε αυτός είχε δίκιο.
Θύελλα αντιδράσεων λοιπόν και για το ΚΑΤΥΝ κι αυτό γιατί η σφαγή αυτή αποδίδεται στους Σοβιετικούς και στον Στάλιν και στην παρέα του, που τότε κυριαρχούσε στη σοβιετική ηγεσία και όχι μόνο. Τόσο η θέση του ΚΚΕ σήμερα, αλλά και του πάλαι ποτέ Σοβιετικού κράτους ήταν, ότι τη σφαγή την διέπραξαν οι Γερμανοί και ο Χίτλερ και την απέδωσαν στους Σοβιετικούς. Το ΚΚΕ ήδη από το 2005 υποστηρίζει στην εφημερίδα του τη θέση αυτή. Μάλιστα για να κάνει πιο σοβαρά τα επιχειρήματά του θεωρεί ότι όποιος εστερνίζεται την άποψη ότι τη σφαγή διέπραξαν οι Σοβιετικοί τότε ταυτίζεται απόλυτα με την Γκαιμπελίστικη και Ναζιστική άποψη. «Υπάρχει όμως κάτι, που μας αφορά όλους, και είναι τούτο: Για πρώτη φορά στην ελληνική τηλεόραση, η προπαγάνδα του Γκαίμπελς γύρω από την υπόθεση του Κατίν, σε συνδυασμό με τα ψέματα του γιελτσινικού καθεστώτος μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, βρήκαν τέτοια ανταπόκριση και τέτοια προθυμία να παρουσιαστούν σαν «αλήθεια».» ή [2] «Είναι ικανοί να αθωώσουν και τον Χίτλερ, προκειμένου να χύνουν το θανατηφόρο δηλητήριο της ιμπεριαλιστικής αντισοβιετικής τους προπαγάνδας, ώστε να αποδείξουν πως η κοινωνία που απάλλαξε τον άνθρωπο από την εκμετάλλευση, που νίκησε φασισμό και ναζισμό, που ήταν το αντίπαλο δέος στον ιμπεριαλισμό, δεν ήταν τίποτε άλλο από μια κοινωνία καθοδηγούμενη από εγκληματίες ηγέτες. Επιτελεία ολόκληρα υπηρεσιών του ιμπεριαλισμού δουλεύουν γι' αυτήν την προπαγάνδα, βρίσκοντας πρόθυμους υπηρέτες διάφορους δημοσιολόγους και δημοσιογραφούντες ανά τον κόσμο, ανάμεσά τους και κάμποσοι ντόπιοι, που αξιοποιούν το υλικό τους στα αστικά ΜΜΕ. Αλλωστε, ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Και η αλήθεια αυτών των δημοσιογράφων, με τη λογική τού «κάνω το άσπρο μαύρο», είναι καλό εργαλείο μιας δημοσιογραφίας, που ξεπερνά ακόμη και τους διδάξαντες αυτήν, σαν τον Γκαίμπελς».[3] Απλά πράγματα δηλαδή ξεκινάμε χαρακτηρίζοντας Ναζιστή και Χιτλερικό, όποιον τολμήσει να αποδώσει το έγκλημα στους Σοβιετικούς.
Οι Ναζί αποκάλυψαν το έγκλημα το 1943 και το απέδωσαν στους Σοβιετικούς. Επομένως τα πράγματα είναι καθαρά για το ΚΚΕ το οποίο στις τελευταίες του θέσεις για το σοσιαλισμό ενθρονίζει το πρόσωπο του Στάλιν από τον καιάδα που τον πέταξαν οι «οπορτουνιστικές ηγεσίες» από τη δεκαετία του 50 ως τον «προδότη» Γκορμπατσόφ, ξεχνώντας βέβαια να ομολογήσουν ότι τα στοιχεία των εγκλημάτων του τα δίνει το ίδιο το ΚΚΣΕ.
Ας πάρουμε τα πράγαματα με τη σειρά.
Πολωνοί αξιωματικοί βρίσκονται στα χέρια των Σοβιετικών μετά την εισβολή των Γερμανών .
- Ερώτημα πρώτο...Γιατί βρίσκονται φυλακισμένοι των Σοβιετικών; Σ΄αυτό το επιχείρημα δεν απαντά κανείς από τους γράφοντες στο Ριζοσπάστη. Φαντάζει σαν κάτι απλό. Αντίθετα το προσπερνάνε και αρχίζουν την ιστορία περιγράφοντας το γεγονός από το 1943 . «Οι Σοβιετικοί βρίσκονταν στο Κατίν μέχρι τον Ιούνη του 1941 οπότε και άρχισε η επίθεση του Χίτλερ κατά της ΕΣΣΔ».έτσι ξεκινά τα επιχειρήματά του ο κ. Γκίκας[4] ενώ ο Σλομπότκιν παραθέτει και δεν το αμφισβητεί την απόφαση της επιτροπής Μπρουτένκο όπου σημειώνει: "ότι οι περισσότεροι από τους 135 χιλιάδες ανθρώπους εξολοθρεύτηκαν από τους Γερμανούς φασίστες στο προσωρινά κατεχόμενο έδαφος της επαρχίας του Σμολένσκ, ήταν Πολωνοί αξιωματικοί, που βρίσκονταν σε τρία σωφρονιστικά - στρατόπεδα στην περιοχή του Κατίν και χρησιμοποιήθηκαν στην περίοδο της επίθεσης της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση σε οδικές εργασίες"[5].
- Ερώτημα δεύτερο: Έγινε εισβολή των Σοβιετικών στην Πολωνία την ίδια στιγμή που γίνονταν και από τους Ναζί; Ακόμη κάτι που προσπερνιέται έτσι εύκολα. Δε μας λένε τι δουλειά είχαν οι Σοβιετικοί στην Πολωνία την ίδια ακριβώς στιγμή που εισέβαλαν και οι Ναζί;
- Ερώτημα τρίτο: Αφού όπως παραδέχεται ο Σλομπότκιν (στέλεχος και πρώην βουλευτής του Κομμουνιστικού εργατικού Κόμματος Ρωσίας) ότι οι Πολωνοί αξιωματικοί ήταν αιχμάλωτοι, πως έφτασαν στα χέρια των Ναζί; Παραδόθηκαν σ’ αυτούς από τους Σοβιετικούς ή αφέθηκαν στη τύχη τους; Κι αυτό το ερώτημα όχι μόνο δε μπαίνει , αλλά προσπερνιέται εντελώς.
- Ερώτημα τέταρτο: Στους μαζικούς τάφους αποδεδειγμένα βρίσκονται και πτώματα Σοβιετικών. Αυτό για τους γράφοντες ιστορία στο ΚΚΕ είναι θύματα των Γερμανών, ακόμη μία απόδειξη του εγκλήματος των Ναζί. Ποιοι είναι αυτοί οι Ρώσοι στρατιώτες (;) και που αναφέρονται τα ονόματά τους ως θύματα των Ναζί;
- Ερώτημα πέμπτο: Καταλογίζεται στους Πολωνούς αβυσσαλέο μίσος για τους Σοβιετικούς χωρίς να παραθετονται κάποιοι λόγοι. Γιατί τέτοιο μίσος, κάποια αιτία θα υπάρχει.
- Ερώτημα έκτο: Τελικά πέραν των «υπερβολών» όπως τις ονομάζουν οι Θέσεις που έκανε ο Στάλιν, εγκλήματα έκανε; Κι αυτό το προσπερνούν όχι απλά, αλλά με ύβρεις και χυδαιολογία σε όποιον τολμήσει να πει κάτι τέτοιο.
- Ερώτημα έβδομο: Οι συγγενείς των σφαγιασθέντων αξιωματικών στο ΚΑΤΥΝ αριθμούν σε κάποιες χιλιάδες.Γιατί όλοι αυτοί πίστεψαν τη Γκαιμπελίστικη προπαγάνδα και όχι τους Σοβιετικούς; Γράφει ο κ. Γκίκας του ΚΚΕ: «Στις 30 του Οκτώβρη 1989, μετέβη στο Κατίν - με την άδεια και τις ευλογίες του Γκορμπατσόφ - πολυάριθμη αντιπροσωπεία Πολωνών, μελών μιας οργάνωσης με την επωνυμία «Οικογένειες των Θυμάτων του Κατίν», προκειμένου να επισκεφτεί το μνημείο που είχαν στήσει εκεί οι Σοβιετικοί. Ανάμεσα σε αυτούς και ο Zbigniew Brzezinski (Μπρεζίνσκι)….»[6] λέξεις που χαρακτηρίζουν «οργάνωση με την επωνυμία» βάζουμε και τον Μπρεζίνσκι στη μέση κι όλα δένουν…διεθνής συνομωσία..
Αν πάρουμε υπόψη μας ότι τη σφαγή διέπραξαν οι Ναζί μπαίνουν τα εξής ερωτήματα.
-Ερώτημα δεύτερο: Γιατί οι Πολωνοί πίστεψαν και πιστεύουν τους Ναζί και όχι τους Σοβιετικούς; Και γιατί τόσα χρόνια δεν πείστηκαν οι συγγενείς τους.Από αβυσαλέο μίσος ή από την ίδια την αλήθεια που την ήξεραν κάποιοι συγκρατούμενοί τους;
-Ερώτημα τρίτο: Τι θα κέρδιζαν οι Γερμανοί εκείνη τη στιγμή, άφεση αμαρτιών για τα υπόλοιπα εγκλήματα τους, την υποστήριξη από τους δυτικούς;
Που στηρίζει τα επιχειρήματά του η ηγεσία του ΚΚΕ;
-Στα πορίσματα της επιτροπής Μπρουτένκο που δημιουργήθηκε μετά τη συντριβή του Ναζισμού. Μία καθόλα μεροληπτική επιτροπή. Ας μου επιτρέψουν οι του ΚΚΕ να μην αποδεχτώ τα πορίσματα ούτε της επιτροπής του «υπαρκτού σοσιαλισμού», ούτε των ναζιστών.
-Σε αποσπάσματα από το ημερολόγιο του διεστραμμένου Γκαίμπελς, (όταν μας συμφέρει πότε χρησιμοποιούμε τον Γκαίμπελς και πότε τον Αμερικανό πρέσβη, αναλόγως με την περίσταση) ο οποίος σαφώς θέλει να αξιοποιήσει προπαγανδιστικά το γεγονός. Δεν ήταν τυχαίος... Βούτυρο στο ψωμί του παρουσιάστηκε το γεγονός του Κατύν. Ήταν γι αυτόν άλλωστε μεγάλη ευκαρία. Το λένε τα αποσπάσματα που παραθέτει ο Ριζοσπάστης «Εδωσα οδηγίες να γίνει η ευρύτερη δυνατή εκμετάλλευση αυτού του προπαγανδιστικού υλικού. Θα μπορέσουμε να επιζήσουμε με αυτό για μια-δυο βδομάδες»[7] Από τα αποσπάσματα που μας παραθέτουν οι του Ριζοσπάστη, δε φαίνεται ότι αναλαμβάνει την ευθύνη.Απλά λέει ότι πρέπει να εκμεταλλευτούμε το γεγονός. Ακόμη και το γεγονός της ύπαρξης γερμανικών σφαιρών θεωρεί απλά ότι μας κάνει το έργο δύσκολο όπως λέει...δε λέει πουθενά ότι το έγκλημα το διαπράξαμε εμείς και μπορούμε να το αποδώσουμε στους Σοβιετικούς. Πως θα μπορούσε άλλωστε να καταγράψει ο τρομακτικός Γκαίμπελς κάτι τέτοιο; Πιθανώς να φέρθηκε ως μαιτρ της προπαγάνδας πιο έξυπνα από του γραφειοκράτες του ΠΓ του ΚΚΣΕ που κατέγραψαν τα πάντα.
-Στην ύπαρξη γερμανικών σφαιρών στα πτώματα λες και ήταν δύσκολο να διαπράξουν ένα έγκλημα οι Σοβιετικοί έχοντας στα χέρια τους γερμανικά όπλα τα οποία ταυτόχρονα θα τους αθώωναν, μετά μάλιστα το σύμφωνο Ρίμπρεντοφ Μολότωφ.Τις ίδιες τις γερμανικές σφαίρες αναφέρει ο Γκαίμπελς ως ανησυχητικό γεγονός όπως σημειώσαμε πιο πάνω.Μία καλοστημένη προπαγάνδα από τους Ναζί δεν θα περιλάμβανε και ρωσικές σφαίρες; Πως το άφησε και ξέφυγε αυτό ο Γκαίμπελς;
-Στην ύπαρξη σπάγγου ο οποίος δεν παράγεται στη Σοβιετική Ένωση (αυτά το στοιχείο παρατίθεται από την διεθνή επιτροπή που έφτιαξε ο ίδιος ο Στάλιν και μπορώ να αμφιβάλλω όσο θέλω γι αυτή)
-Σε έγγραφα που προχωρούν πέραν του 1940 και συγκεκριμένα το 1943 ημερομηνία που την περιοχή κατείχαν οι Ναζί. ( επίσης το στοιχείο αυτό παρατίθεται από την επιτροπή μετά το τέλος του Πολέμου) Οι ανασκαφές που έγιναν το Κατύν αντίθετα έδειξαν ότι όλα σταματάνε το 1940. Και τα προσωπικά έγγραφα που σταματάνε το 1940 κι αυτά κατασκευασμένα; Καλά από τους Ναζί, αλλά και από τους Πολωνούς;
-Στην πλαστογράφηση (αλήθεια γιατί ήθελαν να δυσφημήσουν τη χώρα τους; Όσο «προδότες» να ήταν τα εθνικά αντανακλαστικά τους θα έπερεπε να είναι ανεβασμένα.) όπως διατείνονται από τους Μπόρις Γιέλτσιν και Γκορμπατσώφ εγγράφων του Μπέρια με τη διαταγή να εξοντωθούν όλοι οι Πολωνοί αξιωματικοί με υπογραφές φαρδιά πλατιά των Μπέρια και Στάλιν. Αντικρούονται ως πλαστά τα έγγραφα που εμφανίζουν ότι η σφαγή έγινε με διαταγή φαρδιά πλατιά του Στάλιν και των υπολοίπων του ΠΓ γιατί αμφισβητείται η ημερομηνία αναφοράς και ημερομηνία απόφασης του ΠΓ Είναι εντελώς παράλογο εκ μέρους τους να αμφισβητούν την ημερομηνία και να μην αμφισβητούν τις υπογραφές ως πλαστές...Ένα ντοκουμέντο είναι πλαστό αφού αποκαλυφθεί ότι είναι πλαστές οι υπογραφές.
Επικαλούνται για την πλαστότητα των εγγράφων, την απουσία μελών από τη συγκεκριμένη συνεδρία του ΠΓ που οι υπογραφές τους φαίνονται στο κείμενο. Επαναλαμβάνω δεν μιλάνε ότι είναι πλαστές οι υπογραφές, αλλά ότι είναι απόντες οι υπογράφοντες. Σε μια τέτοια απόφαση ο Στάλιν δεν θα ήθελε και δεν θα απαιτούσε τις υπογραφές όλων των μελών του ΠΓ;
-Στην στάση των Δυτικών δυνάμεων που υπήρξε αρχικά υποστηρηκτική στο Στάλιν και στη Σοβιετική πλευρά, ξεχνώντας πιθανώς ότι υπήρχε (αποδεδειγμένα πλέον ) συμφωνία στη Γιάλτα που παρέδιδε την Πολωνία αρχικά έστω προσωρινά στην ΕΣΣΔ (αλλά ξέχασα ούτε τη Γιάλτα δεν την παραδέχονται)
-Την αλλαγή στάσης των δυτικών όμως μετά την παραδέχονται; Όχι φυσικά! Γιατί πλέον δεν αποτελούν επιχείρημα οι δυτικοί; Μήπως επειδή δεν τήρησε τη συμφωνία για την Πολωνία ο Στάλιν; Πότε είχαν δίκιο οι Δυτικοί πριν ή μετά; Ποτέ; Ας αποφασίσουν!
Όλα τα επιχειρήματα, τόσο οι ντόπιοι υπερασπιστές του Στάλιν, όσο και οι εκτός, όπως ο Σμολένσκ τα στηρίζουν σε επιχειρήματα που ανέπτυξε κάποιος Μουχίν[8] , που ούτε λίγο ή πολύ είναι ο Λιακόπουλος της Ρωσίας. Λέει ο Σλομπότκιν σχετικά: . «Ειδικά άσχημα έγιναν γι' αυτούς τα πράγματα μετά από την εμφάνιση το 1995 του μικρού σε όγκο, αλλά γεμάτου από γεγονότα βιβλίου του Γ. Μούχιν «Η έρευνα για το Κατίν»[9].
Κοιτάξτε βιβλία και άρθρα λοιπόν που έχει γράψει ο κ. Μουχίν:
-Μια συλλογή άρθρων που ισχυρίζεται ότι ο Χίτλερ ήταν το μεγαλύτερο στρατιωτικό μυαλό που υπήρξε ποτέ και έχασε στον πόλεμο γιατί αντιμετώπισε τον Στάλιν που ήταν ακόμα μεγαλύτερο μυαλό απʼ αυτόν.
-Ένα βιβλίο που αποδεικνύει ότι οι Αμερικάνοι αστροναύτες δεν προσγειώθηκαν στο φεγγάρι και όλα τα ευρήματα τους από τη σελήνη ήταν πλαστά.
-Ένα βιβλίο που αποδεικνύει ότι οι θεωρίες του Λυσένκο ήταν σωστές
-Ένα βιβλίο που αποδεικνύει ότι ο Μπόρις Γέλτσιν πέθανε το 1996 και αντικαταστάθηκε με το δίδυμο του αδερφό.
-Ένα βιβλίο που αποδεικνύει ότι ο Στάλιν δολοφονήθηκε το 1953 ως αποτέλεσμα μιας εβραϊκής συνωμοσίας της οποίας ηγούνταν ο Χρουτσώφ[10]
Κάποιες παρατηρήσεις:
Υπάρχει κάτι το οποίο διέπραξαν οι Σοβιετικοί και ο Στάλιν και η παρέα του και το οποίο παραδέχονται ή τουλάχιστον αμφισβητούν η ηγεσία του ΚΚΕ; Ένα μόνο, κάτι; Υπάρχει κάποιο αποδιδόμενο έγκλημα στο Στάλιν για το οποίο ο Στάλιν να το παραδέχθηκε ευθαρσώς;
Υπάρχει άποψη που να είναι αντίθετη με το ΚΚΕ και απλά να την αποδέχεται, να κάνει κριτική, χωρίς να τη χαρκτηρίζει;
Συμφωνώ απόλυτα με την άποψη του Γ. Βότση που θεωρεί ότι το ΚΚΕ «χαϊδεύεται» και από την Ριζοσπαστική Αριστερά. Να το χαιδεύουμε για ζητήματα που αφορούν την εσωτερική πολιτική να το καταπιώ για χάρη της ενότητας, (αν και εκεί έχω τις αντιρρήσεις μου) αλλά για τα εγκλήματα του Στάλιν, που τολμούν και τα λένε επίσημα δια στόματος κ. Παπαρήγα «υπερβολές»[11] δεν το αποδέχομαι. Αποτελεί παραχάραξη της ίδιας της ιστορίας, άθλημα που το ΚΚΕ εξασκεί με επιτυχία και χωρίς ουσιαστική αντίδραση.
Ήθελα να ξέρω αν κάποιος σημερινός δεξιός πολιτικός ονόμαζε «υπερβολές» τις δολοφονίες στα Δεκεμβριανά, στον εμφύλιο, τις εξορίες και τις φυλακές, τις εκτελέσεις των κομμουνιστών η κ. Παπαρήγα και οι λοιποί θα δέχονταν αυτόν τον όρο.... «υπερβολές»; Πιστεύω πως όχι και καλά θα έκαναν. Και θα ξεσηκώνονταν και όλοι.
Σκεφτείτε ονόματα δεξιών που θα μπορούσαν να τα πουν έτσι: Ο Πολύδωρας, ,ο Καμένος, ο Κ. Μητσοτάκης (πιθανώς), Ο Πλεύρης , ο Βορίδης κι ο Γεωργιάδης (σίγουρα). Την ίδια μεθοδολογία με αυτούς δυστυχώς ακολουθεί η ηγεσία του ΚΚΕ; Μαλιστα όχι μόνο εναντίον των αντιπάλων της , αλλά και εναντίον των μελών του ίδιου του κόμματός τους. Άλλωστε αυτοί την πληρώνουν σκληρότερα και από τους ιδεολογικούς αντιπάλους Πάντα. Από την κατασυκοφάντηση του Άρη και του Πλουμπίδη έως εκείνη του Φαράκου.
Η κατασυκοφάντηση κάθε διαφορετικής άποψης στο ΚΚΕ και σήμερα καλά κρατεί. Ο Γ. Ρούσσης άκουσε τα εξ αμάξης γιατί στηλίτευσε στον προσυνεδριακό διάλογο τη θέση του ΚΚΕ για το Στάλιν[12], εγώ ο ίδιος άκουσα κι ακούω (και τι έχω ν΄ακούσω μετά από την ανάρτηση αυτή) τη χυδαιολογία να ρέει από red Bloggers (ευτυχώς όχι απ’ όλους) γιατί τόλμησα να κάνω κριτική στο ΚΚΕ, πόσο μάλλον αν τολμήσεις να αποδώσεις τη σφαγή στο ΚΑΤΥΝ στους σοβιετικούς. Νοιώθω ότι εύκολα θα είχαν τουλάχιστον ένα λόγο να σε εκτελέσουν αν είχαν στα χέρια τους όπλα, και υποψία αν είχες μόνο.... Να καταλήξεις πτώμα στο δάσος του ΚΑΤΥΝ με μια σφαίρα πίσω στο κεφάλι....
Αυτός είναι ο σοσιαλισμός που επαγγέλονται;
Αυτό το «σοσιαλισμό» θα ενθρονίσουν στις θέσεις τους.
ΥΓ: Στην προσπάθειά μου να πειστώ για την ορθότητα της άποψης των σοβιετικών ξεκοκάλισα τους Ριζοσπάστες με τα σχετικά θέματα, αλλά και το Δίκτυο. Η έρευνα είχε εντελώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Η Σταλινική και νεοσταλινική προπαγάνδα είχε και έχει ένδεια επιχειρημάτων…
Ήδη είχα αναρτήσει στον αστυάνακτα το τρέιλερ της ταινίας και έκανα κάποια σχόλια στα Μπλογκ της Παρτιζάνας και του Φάρου (γνωστών red Bloggers) και άκουσα ουκ ολίγα.
Αναμένω το διάλογο… από εχθρούς και φίλους.
σημειώσεις
[1] Γ. Ρούσσης, Ριζοσπάστης 2/11/2008 και Ελευθεροτυπία 23/11/2008.
[2] «Το Κατίν, ο Γκαίμπελς και ο Άλφα», Ριζοσπάστης, 5/2/2009
[3] Στ. Κρητικός, «Στην Υπηρεσία της Ιμπεριαλιστικής προπαγάνδας ο «Αλφα TV» για την υπόθεση «Κατίν»με αφορμή την αθλιότητα της κινηματογραφικής μεταφοράς, από τον Α. Βάιντα, της χιτλερικής άποψης για την υπόθεση» Ριζοσπάστης 8/2/2009
[4] Α. Γκίκα, από τον Γκέμπελς στον κινηματογράφο, Ριζοσπάστης, 16/3/2008
[5] Γ. Σλομπότκιν, «Πως και γιατί οι Χιτλερικοί εκτέλεσαν τους Πολωνούς αξιωματικούς», Ριζοσπάστης, 29/5/2005
[6] Ο.π. Ριζοσπάστης, 16/3/2008
[7] Goebbels J (1948) «The Goebbels Diaries (1942-1943)», μετάφραση Louis P. Lochner (New York: Doubleday & Company) αποσπάσματα τα οποία παραθέτει ο Α. Γκίκας στο Ριζοσπάστη 16/3/2008
[8] Ριζοσπάστης, 29/5/2005
[9] Ριζοσπάστης 29/5/2005
[10]http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=en&article_id=985485, "Ένας Ρώσος Λιακόπουλος πηγή των Σταλινικών για το Κατύν (ΚΚΕ κ.α.)" , by allotriosi 03:38pm, Thursday February 5 2009(Modified 06:33pm, Friday February 6 2009)
[11] Αλέκας Παπαρήγα, Απαντήσεις σε ερωτήσεις κατά την παρουσίαση των θέσεων στην Πάτρα, Ριζοσπάστης 6/11/2008, σελίδα 13
[12] Γ. Ρούσσης, «Το φάντασμα του Στάλιν και η αντιμετώπιση της συντροφικής κριτικής σαν εχθρικής ενέργειας», Ελευθεροτυπία 12/2/2009
